Sociaal gekluns
Op het schooltje van Zonn staat een aantal groepachters op het podium in de aula. De staat van de houtenvloer van het toneel verraadt de bijna vijfenzeventig jaar van het schooltje. Er klinkt opzwepende muziek door de zaal. De kids dragen traditionele Noord-Afrikaanse kledij en hebben de Marokkaanse vlag om hun middel gewikkeld. Het groepje houdt als statement protestborden omhoog met daarop de tekst: Lezen kan in alle talen! Zo sluiten ze de Kinderboekenweek af. Wat wereldse blik van deze jonge mensen!
Op het buurtschooltje zitten eigenlijk geen autochtone (lees witte) kindjes, die worden iedere ochtend een wijk verder door hun ouders gebakfietst.
Sinds ik aan een schoolleidersopleiding ben begonnen – zal ik binnenkort over schrijven – weet ik dat er zoiets bestaat als een schoolweging: een cijfer waarmee de schoolinspectie wil aantonen dat leerlingen mogelijk achterstand of voorspoed door hun thuisomgeving oplopen. Die weging loopt tussen de twintig en de veertig. Hoe hoger het getal, hoe complexer het dagelijkse leven op de school is de theorie.
De bakfietschool aan de andere kant van de tramrails kent een weging van 23 en ons schooltje 34. Ter vergelijking: het landelijk gemiddelde is 29.
Terwijl ik naar het pamflettisme optreden kijk, doet de Marokkaanse vlag aan een gesprek van een dag daarvoor denken. Ik zat met een oud-collega-docent op het terras. We spraken af om flink bij te praten. Op tafeltje stond inmiddels een lege fles wijn. Ze schraapte haar keel en zei dat ze het na vijftien jaar eindelijk durfde te zeggen: “Sorry…”
Waarvoor, antwoordde ik. “Voor die domme grap die ik destijds maakte.”
Ik had echt geen idee waar ze het over had.
Ik was vijftien jaar geleden mijn paspoort verloren, dat vertelde ik blijkbaar in de docentenwerkruimte. Ze wilde over mijn migrantenrug lollig doen. “Maar dat is toch helemaal niet erg, want jij hebt toch twee pasporten.” Ik scheen boos geworden te zijn en ze vond dat ik daarmee geen humor en lange tenen had.
In de loop der jaren zag ze mijn activisme tegen de opgelegde Marokkaanse nationaliteit en dat ik daardoor en ander activisme nooit naar Marokko kan afreizen.
Hoe meer de tijd verstreek hoe groter de schaamte, vertelde ze, en het steeds moeilijker werd om sorry te zeggen.
Op het terras accepteerde ik de excuses en zag de opluchting over haar gezicht trekken. Maar zolang ouders scholen voorbijfietsen omdat de kleur hen niet bevalt, maken ze van hun kinderen sociaal klunzen die zodra ze een stap buiten groep 8 zetten niet weten om te gaan met de échte wereld.
Asis Aynan
Bovenstaande column verscheen november 2026 in het Onderwijsblad.


